अमरावतीतील जिल्हा महिला रुग्णालयातील एनआयसीयूत व्हेंटिलेटरच्या स्फोटामुळे लागलेल्या आगीत तीन नवजातांचा मृत्यू झाल्यानंतर रुग्णालयांमधील अग्निसुरक्षेचा मुद्दा पुन्हा तीव्र झाला आहे. याच पार्श्वभूमीवर छत्रपती संभाजीनगरातील शासकीय व खासगी रुग्णालयांच्या अग्निसुरक्षेची स्थिती संशयास्पद ठरली आहे.
शहरातील सुमारे साडेतीनशे (३५०+) खासगी रुग्णालयांच्या फायर एनओसी (नॉन-ऑब्जेक्शन सर्टिफिकेट) आणि अग्निसुरक्षा यंत्रणेची अद्ययावत माहिती महापालिकेच्या अग्निशमन विभागाकडे उपलब्ध नसल्याचे सोमवारी (२४ ऑगस्ट) समोर आले. याचा अर्थ असा की, रुग्णालयांसारख्या संवेदनशील ठिकाणी अग्निसुरक्षा व्यवस्था किती कार्यक्षम आहे याची माहिती प्रशासनालाच निश्चितपणे माहीत नाही.
मिनीघाटी रुग्णालयातील यंत्रणेला पाणीच नाही
महापालिकेच्या अग्निशमन विभागाकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, शहरातील रुग्णालयांमध्ये अग्निशमन यंत्रणा उभारण्यात आलेली असली तरी अनेक ठिकाणी तिचे नूतनीकरण आणि देखभाल झालेली नाही. विशेष म्हणजे मिनीघाटी रुग्णालयात अग्निशमन यंत्रणा बसविण्यात आली आहे, पण या यंत्रणेला पाणीपुरवठा करणाऱ्या हौदातच पाणी नसल्याचे समोर आले आहे. त्यामुळे आपत्कालीन प्रसंगी ही यंत्रणा किती परिणामकारक ठरेल यावर मोठे प्रश्नचिन्ह आहे.
गेल्या सहा महिन्यांतही घटना
सुमारे सहा महिन्यांपूर्वी गजानन महाराज रोडवरील एका रुग्णालयाच्या तिसऱ्या मजल्यावर एसीला आग लागली होती. त्यावेळी रुग्णांना तातडीने सुरक्षित ठिकाणी हलवावे लागले होते. अशा घटनांनंतरही रुग्णालयांच्या अग्निसुरक्षेची काटेकोर अंमलबजावणी होत नसल्याने गंभीर परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
५० खाटांपेक्षा जास्त असल्यास स्वतंत्र यंत्रणा आवश्यक
शहरात सुमारे ३५० खासगी रुग्णालये आहेत. नियमांनुसार, ५० पेक्षा कमी खाटांच्या रुग्णालयांसाठी अग्निशामक उपकरणे ठेवणे आवश्यक आहे, तर ५० पेक्षा अधिक खाटांच्या रुग्णालयांसाठी स्वतंत्र अग्निशमन यंत्रणा उभारणे बंधनकारक आहे. प्रत्यक्षात अनेक रुग्णालयांनी उपकरणे बसविली असली तरी त्यांची वैधता आणि कार्यक्षमता नियमितपणे तपासली जात नसल्याचे चित्र आहे. तसेच मुदत संपलेली अग्निशामके केवळ भिंतीवर टांगून ठेवण्यात आल्याचेही आढळते.
पैठण तालुक्याचा संदर्भ
ही बातमी थेट पैठण तालुक्यातील रुग्णालयांशी संबंधित नसली तरी, अशा प्रकारच्या प्रशासकीय गडबडीचे परिणाम सर्वत्र दिसून येतात. पैठण, बिदकिन, आपेगाव, पाचोड, मुंगी येथील स्थानिक रुग्णालये, प्राथमिक आरोग्य केंद्रे आणि खासगी वैद्यकीय सेवा केंद्रांनीही त्यांची अग्निसुरक्षा व्यवस्था अद्ययावत आहे की नाही याची स्वत:ची तपासणी करणे गरजेचे आहे. जयकवाडी धरणाच्या परिसरातील आणि गोदावरी किनारी असलेल्या गावांतील रुग्णालयांसाठीही अग्निसुरक्षा ही एक गंभीर चिंतेचा विषय आहे.
स्थानिक नागरिकांनी त्यांच्या गावातील किंवा शहरातील रुग्णालयांमध्ये अग्निशामक उपकरणे, फायर एक्झिट्स आणि आपत्कालीन योजना यांची नियमित तपासणी होत असल्याची खात्री करून घ्यावी. कोणत्याही गैरसोयीची नोंद स्थानिक अग्निशमन विभाग किंवा प्रशासनाकडे नोंदवणे आवश्यक आहे.
भविष्यातील धोके
अग्निसुरक्षा व्यवस्था अद्ययावत नसल्यामुळे केवळ छत्रपती संभाजीनगरच नव्हे तर संपूर्ण मराठवाडा प्रदेशातील रुग्णांचे जीवन धोक्यात येऊ शकते. व्हेंटिलेटर, एसी, ऑक्सिजन सिलिंडर यांसारख्या विद्युत व ज्वलनशील उपकरणांचा वापर रुग्णालयांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर होत असतो. अशा परिस्थितीत अग्निशमन यंत्रणा कार्यरत नसल्यास प्रचंड दुर्घटना घडण्याची शक्यता वाढते.
महापालिकेच्या अग्निशमन विभागाने सर्व रुग्णालयांच्या अग्निसुरक्षा एनओसीची तपासणी करून अद्ययावत डेटाबेस तयार करणे आणि नियमित तपासणीची प्रक्रिया सक्तीची करणे गरजेचे आहे. त्याशिवाय, रुग्णालय प्रबंधनालाही केवळ औपचारिकतेसाठी उपकरणे ठेवून भागणार नाही, तर आपत्कालीन प्रसंगी ती यंत्रणा प्रभावीपणे वापरता येईल याची खात्री करणे आवश्यक आहे.
ठळक मुद्दे
| तपशील | माहिती |
|---|---|
| शहरातील खासगी रुग्णालयांची संख्या | सुमारे ३५० |
| एनओसीची अद्ययावत नोंद उपलब्ध? | अग्निशमन विभागाकडे नाही |
| मिनीघाटी रुग्णालयातील यंत्रणेची स्थिती | यंत्रणा असूनही पाणीपुरवठा हौद रिकामा |
| गेल्या ६ महिन्यांत आगीची घटना | गजानन महाराज रोडवरील रुग्णालयात |
संबंधित महत्त्वाचे दुवे
| स्रोत | दुवा |
|---|---|
| छत्रपती संभाजीनगर महापालिका अग्निशमन विभाग | अधिकृत पान पाहा |
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
छत्रपती संभाजीनगरात किती रुग्णालयांना फायर एनओसी आहे?
सुमारे ३५० खासगी रुग्णालयांपैकी कितींनी एनओसी घेतली आहे याची अद्ययावत नोंद अग्निशमन विभागाकडे उपलब्ध नसल्याचे समोर आले आहे.
मिनीघाटी रुग्णालयात अग्निसुरक्षा यंत्रणा कार्यक्षम का नाही?
तिथील अग्निशमन यंत्रणेला पाणीपुरवठा करणाऱ्या हौदात पाणी नसल्यामुळे आपत्कालीन वेळी ती यंत्रणा परिणामकारक रीतीने काम करेल यावर शंका आहे.
रुग्णालयासाठी अग्निसुरक्षेचे काय नियम आहेत?
५० पेक्षा कमी खाटांसाठी अग्निशामक उपकरणे आवश्यक, तर ५० पेक्षा जास्त खाटांसाठी स्वतंत्र अग्निशमन यंत्रणा उभारणे बंधनकारक आहे.
प्रतिक्रिया व्यक्त करा