वडीगोद्री अंबड तालुक्यातील बारसवाडा येथील गल्हाटी मध्यम प्रकल्प गेल्या अनेक दिवसांपासून पाण्याशिवाय कोरडा पडलेला आहे. या प्रकल्पावर अवलंबून असलेल्या शेतकऱ्यांना पाण्याची गंभीर समस्या भेडसावत आहे. या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी शेतकऱ्यांनी जायकवाडी धरणातून उपसा सिंचन योजनेद्वारे गोदावरीचे पाणी गल्हाटी प्रकल्पात सोडण्याची मागणी केली आहे. ही मागणी मान्य करण्यासाठी चार दिवसांचे जलआंदोलन शेतकऱ्यांनी केले होते.
प्रतीकात्मक आंदोलनात कळशीभर पाणी अर्पण
या आंदोलनाचा मंगळवारी समारोप झाला. समारोप प्रसंगी शेतकऱ्यांनी एक प्रतीकात्मक कृती केली. त्यांनी जायकवाडी धरणाच्या डाव्या कालव्यातून एक कळशीभर पाणी आणले आणि ते पाणी कोरड्या गल्हाटी प्रकल्पास अर्पण केले. ही कृती शेतकऱ्यांच्या निराशेचे आणि पाण्याच्या गरजेचे प्रतीक म्हणून पाहिली जाते. ‘आमच्याकडे धरणात पाणी आहे, पण आमच्या प्रकल्पात पोचत नाही’ अशी भावना या कृतीद्वारे व्यक्त करण्यात आली.
गल्हाटी प्रकल्पाची सद्यस्थिती आणि गरज
गल्हाटी मध्यम प्रकल्प हा वडीगोद्री अंबड तालुक्यातील बारसवाडा गावाजवळ स्थित आहे. हा प्रकल्प या भागातील शेतीसाठी आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी महत्त्वाचा स्रोत आहे. मात्र, गेल्या काही दिवसांपासून प्रकल्पात पाणी नसल्यामुळे संपूर्ण भाग पाण्याच्या संकटात सापडला आहे. शेतकरी त्यांच्या पिकांसाठी पाणी उपलब्ध नसल्यामुळे चिंताग्रस्त आहेत. या प्रकल्पाची पुनर्भरण करण्यासाठी जायकवाडी धरण हा सर्वात जवळचा आणि मोठा स्रोत आहे.
उपसा सिंचन योजनेद्वारे उपाय शोध
शेतकऱ्यांची मुख्य मागणी आहे की जायकवाडी धरणातून उपसा सिंचन योजनेद्वारे (लिफ्ट इरिगेशन स्कीम) गोदावरी नदीचे पाणी गल्हाटी प्रकल्पात पोचवले जावे. उपसा सिंचन म्हणजे नैसर्गिक प्रवाहापेक्षा वरच्या भागात पाणी पंप करून नेण्याची व्यवस्था. जायकवाडीच्या डाव्या कालव्यापासून पाणी उचलून गल्हाटी प्रकल्पाच्या भागात नेण्याची तांत्रिक शक्यता शेतकरी नेते आणि जलसंपदा विभागाच्या अधिकाऱ्यांसमोर मांडत आहेत. यामुळे केवळ गल्हाटी प्रकल्पच नव्हे तर आसपासच्या इतर गावांचीही पाणी समस्या काही प्रमाणात सुटू शकेल.
पुढील मार्ग आणि शासकीय प्रतिसाद
चार दिवसांच्या आंदोलनानंतरही शासकीय स्तरावरून अद्याप कोणतीही ठोस घोषणा झालेली नाही. शेतकरी संघटनांनी आंदोलनाचा समारोप केला असला तरी, त्यांची मागणी पूर्ण होईपर्यंत सतत दबाव आणण्याचा इरादा दर्शवला आहे. जलसंपदा विभागाच्या अधिकाऱ्यांशी बैठक होऊन या मागणीचा विचार होण्याची शक्यता आहे. पैठण तालुक्यातील शेतकरी आणि नागरिक या प्रकरणाकडे लक्ष देत आहेत कारण जायकवाडी धरण हे संपूर्ण विस्तारित पैठण भागाचे जीवनरेषेसमान आहे. गल्हाटी प्रकल्पासाठी पाणी मिळाले तर त्याचा परिणाम केवळ वडीगोद्री भागापुरताच मर्यादित राहणार नाही.
स्थानिक पातळीवर, पैठण तालुक्यातील शेतकरी संघटनाही या आंदोलनाला पाठिंबा देत आहेत. जायकवाडी धरणात पुरेसे पाणी असताना दुसऱ्या प्रकल्पासाठी ते पाणी का पोचत नाही याबद्दल प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. उपसा सिंचनासाठी आवश्यक असलेल्या विद्युत आणि पंपिंग व्यवस्थेबद्दलही चर्चा सुरू आहे. शेतकऱ्यांचा युक्तिवाद आहे की तांत्रिकदृष्ट्या हे शक्य असल्यास, ते लवकरात लवकर राबवले जावे.
ठळक मुद्दे
| तपशील | माहिती |
|---|---|
| आंदोलनाचे स्थान | वडीगोद्री अंबड तालुका (बारसवाडा, गल्हाटी प्रकल्प) |
| आंदोलन कालावधी | चार दिवस |
| मुख्य मागणी | जायकवाडीतून उपसा सिंचन योजनेद्वारे गल्हाटी प्रकल्पात पाणी |
| प्रतीकात्मक कृती | जायकवाडीच्या डाव्या कालव्यातून कळशीभर पाणी आणून प्रकल्पास अर्पण |
| प्रकल्प सद्यस्थिती | गेल्या अनेक दिवसांपासून कोरडा |
| शासकीय प्रतिसाद | प्राथमिक माहितीनुसार, अद्याप ठोस घोषणा नाही |
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
गल्हाटी प्रकल्प कोठे आहे?
गल्हाटी मध्यम प्रकल्प वडीगोद्री अंबड तालुक्यातील बारसवाडा गावाजवळ स्थित आहे.
शेतकऱ्यांची मुख्य मागणी काय आहे?
जायकवाडी धरणातून उपसा सिंचन योजनेद्वारे गोदावरीचे पाणी गल्हाटी प्रकल्पात सोडण्याची मागणी आहे.
उपसा सिंचन योजना म्हणजे काय?
उपसा सिंचन म्हणजे नैसर्गिक प्रवाहापेक्षा वरच्या भागात पंपच्या मदतीने पाणी नेण्याची व्यवस्था. याला इंग्रजीत लिफ्ट इरिगेशन म्हणतात.
आंदोलनाचा समारोप कसा झाला?
आंदोलनाच्या समारोपात शेतकऱ्यांनी जायकवाडीच्या डाव्या कालव्यातून कळशीभर पाणी आणून कोरड्या गल्हाटी प्रकल्पास अर्पण केले.
प्रतिक्रिया व्यक्त करा